Oude kerk van Casteren

In dit werk van Victor de Buck zien we de oude, later afgebroken, kerk van Casteren (bij Bladel, N.Br.) met kerkgangers in typische klederdracht na hun dienst aan God.

De Buck schildert de kerk in zijaanzicht, vanuit het niveau van het dorpsplein. Dit is een belangrijk element van zijn compositie. Hierdoor raken de daken van de huisjes en die van de kerk elkaar. Huisjes en kerk komen samen, gaan in elkaar over. Ze vormen samen één geheel. De kerk wordt zo huis en thuis van de gelovigen. Geplaatst in die lage positie kan de kijker naar dit werk zich op zijn beurt direct voegen onder de dorpsgenoten; hen naderbij komen. Hij of zij ervaart dan de grootsheid van de kerk door de ogen en de eenvoud van de kerkgangers op het plein.

De gelovigen komen net uit de kerk. De zojuist geschonken zegen van God rust op hen. De ingetogen man met twee kinderen, de dochter en moeder stralen die uit. Verder ook meerdere kerkgangers op de achtergrond. Allen in authentieke klederdracht en in de nabijheid van hun eenvoudige onderkomens.

De Buck schildert hun vrome aanwezigheid, ze belichamen de harmonie tussen kerk, geloof en gemeenschap. Eenvoudige mensen, nog verzonken in het wonder van de Heilige Mis. Weer op weg naar hun dagelijks leven, dicht bij elkaar, en gesteund door hun geloof in de liefde van Christus.

Productgalerij

In de productgalerij heb ik ter oriëntatie een schilderij van Vincent van Gogh opgenomen getiteld ‘Het uitgaan dan de Hervormde Kerk te Nuenen’ (1884/1885), collectie Van Gogh Museum. Vincent van Gogh en Victor de Buck stonden dicht bij elkaar. Gemeenschappelijk is de vrome expressie van personen, gevat door een in stilte naar binnen gekeerde wereld. Toch is er ook een duidelijk verschil. Zonder daarop diep in te gaan valt op dat De Buck kerkgangers en kerk dicht bij elkaar brengt, ja zelfs van binnen uit met elkaar verweeft. Dat is de grote kracht van dit werk.

Het in de productgalerij weergegeven werk van Vincent van Gogh toont daarentegen een andere invalshoek. Van Gogh schildert kerk en kerkgangers van buitenaf, uit de verte. Die invalshoek strookt met de biografie van de grootste Brabantse schilder ooit. Op het moment van schilderen had Vincent van Gogh afstand genomen van de kerk van zijn vader. De kerk achter zich gelaten. Vincent noemt in zijn brieven de kerk ‘dat ijskoude in mijn jeugd’ – waarmee hij aangeeft wat die hem had onthouden. Hoewel hij tot op zijn laatste dag bewondering bleef koesteren voor Jezus, vond hij geen plek waar hij bij Hem thuis kon zijn.

Biografie