Arbeiders op het land

Als vogels op het vrije veld neergestreken
Kruysen toont in dit kunstwerk hoe wonderlijk en echt de Brabantse wereld van toen eruitzag. Opa, oma, vader, moeder, kinderen, tot kleuters toe, ze zijn als vrije vogels op dit veld neergestreken om het bouwrijp te maken. Het hele gezin, goed en kleingoed, gaat er op in noeste arbeid. En als het moet -op de koop toe- ook hun helpers, ooms en tantes. Of buren, die toevallig passeren. Ze komen direct in actie. Allemaal handelend in dezelfde gemeenschappelijke geest en met een veelheid aan typische werktuigen.

Palet van de Brabantse expressionistische schilderkunst
Ze werken met blote handen en met wat ook maar enigszins bruikbaar is. Alles bijeengebracht, meegesleept en tot bont geheel gemaakt. Kar, kinderwagen, kruiwagen, schop, bezem, hark. We zien het allemaal in dit werk. Kruysen’s kunstenaarschap toont vol overgave het kleurrijke familietoneel. Hij geeft dat weer als een dynamisch geheel van met elkaar intens verweven, oer-menselijke houdingen en bewegingen. Dus arbeiders, rechtop, plat op de grond, krom en diep voorover-, of juist achterover gebogen. Kris en kras kruipend, gravend, trekkend, duwend, spittend, … Zijn geliefde werkers halen alles uit de kast. Ieder afzonderlijk, en samen daar bovenuit reikend, als een nieuw oorspronkelijk geheel.

De zege van landarbeid
Jan Kruysen doet in dit kunstwerk zijn naam als Brabants expressionist volledig recht aan. Het veld is geen slagveld. Het werk is niet vuil, geen vloek, maar juist een tedere zege. Hoe kleurrijk in expressie is het levendige beeld dat Kruysen schept. Landwerkers, jong en oud, krachtig en minder krachtig, komen door hun landarbeid spontaan tot elkaar. Meer nog dan de harde klus zelf, is tussen hen liefdevolle verbinding aan het werk.

Biografie

Jan Kruysen (1874 – 1938) was een fantastische persoonlijkheid. Gekleed met een grote zwierige hoed, wambuis, kuitbroek en schoenen met gespen en een wijde cape, behoorde Jan Kruysen met zijn markante kop, met snor en puntbaardje, gedurende vele jaren bij het dorpsbeeld van Oirschot.

Jan Kruysen werd geboren in het Brabantse Liempde, vlakbij Boxtel waar hij in 1897 voor de eerste keer trouwde en wel met Barbara van Dijk die hem zestien kinderen zou schenken, waarvan er overigens veel vroegtijdig stierven. Belangrijk in zijn leven waren verder Heeze, waar hij jaren deel uitmaakte van de schildergroep ‘de Kempen’ en Weert. In Valkenburg ontmoette hij de mecenas Henri Wijsbek, met wie hij ook bevriend raakte. Later zwierf hij onder meer door Duitsland, waar hij in Silezië de officiersweduwe Maria Menzel leerde kennen met wie hij in 1924 in Oirschot trouwde. Jan Kruysen overleed als inwoner van Oirschot in 1938 in het St. Josephziekenhuis in Eindhoven op 64-jarige leeftijd.